მოამზადა ნიკო თევდორაშვილმა, აზრიონის დამფუძნებელმა, წამყვანი AI მოდელების (Claude და ChatGPT) დახმარებით. 24 ოქტომბერი 2026 · კითხვის დრო: 10 წუთი
მოკლედ: AI-აგენტი (ხელოვნური ინტელექტის აგენტი) შენ ნაცვლად ეძებს პროდუქტს, ადარებს შეთავაზებებს და ყიდულობს. Walmart-მა (უოლმარტმა) 21 ოქტომბერს გამოაცხადა, რომ გარე აგენტებისთვის ცალკე სავაჭრო არხს ქმნის, მომხმარებლის ნებართვითა და ხარჯვის ლიმიტით. Amazon (ამაზონი) კი Meta-ს აგენტ Muse-ს ბლოკავს: კომპანიის თქმით, მას ნებართვა არ ჰქონდა, თავს არ აცნობდა და მომხმარებლის ანგარიშის უსაფრთხოებას რისკის ქვეშ აყენებდა. ჩვენი შეფასებით, დავა იმაზეა, ვინ მართავს მყიდველის არჩევანს და ვინ იღებს მისგან შემოსავალს. ქართულ ბიზნესს კი ახლავე შეუძლია ერთი მარტივი ტესტი: პოულობს თუ არა AI მის პროდუქტს და სწორად კითხულობს თუ არა მის პირობებს.
ასეთ ვაჭრობას, სადაც აგენტი შენ ნაცვლად ეძებს, ადარებს და ყიდულობს, აგენტურ კომერციას (agentic commerce) უწოდებენ. AI-აგენტის მაგალითებია ChatGPT, Gemini ან Meta-ს Muse.

რა გააკეთა Walmart-მა?
Walmart-მა 21 ოქტომბერს გარე AI-აგენტებისთვის ახალი სავაჭრო არხის, Walmart Agent Gateway-ის, და მომხმარებლის კონტროლის მექანიზმების შექმნა გამოაცხადა. არხი კომპანიებისა და დეველოპერებისთვის საცდელი რეჟიმით დაიწყება, აგენტების ცალკე პროფილები კი ნოემბრისთვისაა დაგეგმილი. Walmart უკვე მუშაობს Muse-თან, ChatGPT-თან და Gemini-სთან. წესები ასეთია:
ყოველ აგენტს მომხმარებლის ანგარიშში ცალკე პროფილი ექნება და მისი შენაძენები ცალკე გამოჩნდება.
ნაგულისხმევად ყოველ შენაძენს მომხმარებელი თავად ამტკიცებს. სურვილისამებრ აგენტს ლიმიტს უწესებს, მაგალითად 50, 100 ან 200 დოლარს, და მის შეცვლას ან გამორთვას ნებისმიერ დროს შეძლებს.
Walmart-ს დამატებითი დადასტურების მოთხოვნა ლიმიტის ფარგლებში შესრულებულ შენაძენზეც შეუძლია.
აგენტი ბარათის მონაცემს ვერ ხედავს და გადახდის ხერხს ვერ ცვლის.
Walmart-ის თქმით, აგენტი იმავე ფასს ხედავს, რასაც ადამიანი.
წესის დამრღვევი აგენტი იბლოკება.

რატომ დაბლოკა Amazon-მა Meta-ს აგენტი Muse?
20 სექტემბრიდან Muse-ის მომხმარებელი Amazon-ზე ხედავს შეტყობინებას, რომ არაავტორიზებული AI-აგენტის გამოყენება Amazon-ის წესებს არღვევს. Amazon-ის თქმით, Meta-ს მასთან ასეთი წვდომა არ შეუთანხმებია, აგენტი თავს არ აცნობს, მომხმარებლის ანგარიშში მოქმედებს და, როგორც ჩანს, ანგარიშში შესვლის მონაცემებს იწერს და ინახავს, რაც უსაფრთხოების რისკია. Amazon მანამდეც ზღუდავდა Google-ისა და OpenAI-ის სავაჭრო აგენტებს და Perplexity-ს უჩივის მისი ბრაუზერის გამო.
ამავე დროს Amazon-ს საკუთარი აგენტები ჰყავს: Alexa for Shopping და Buy for Me. Buy for Me სხვა ბრენდების საიტებზეც ყიდულობს, ოღონდ, Amazon-ის თქმით, თავს აცნობს და ბრენდს უარის თქმის საშუალებას აძლევს.
რატომ განსხვავდება მათი არჩევანი? (შეფასება)
ჩვენი შეფასებით, მთავარი კითხვაა, ვინ დარჩება მყიდველთან: ვინ მართავს მის არჩევანს, ვისთან რჩება მისი მონაცემი და ვინ იღებს შემოსავალს.
Amazon-ის დიდი შემოსავალი თაროდან მოდის: რეკლამიდან, რეკომენდაციებიდან, იმ გვერდებიდან, რომლებსაც მყიდველი ათვალიერებს. გარე აგენტი ამ ყველაფერს გვერდს უვლის, მყიდველსა და მის მონაცემს კი თავისთან მიიყვანს. ამიტომ Amazon საკუთარ აგენტებს აძლიერებს, სხვისას კი ზღუდავს. რეკლამისა და დახურული ეკოსისტემის დაცვას ანალიტიკოსებიც ასახელებენ მიზეზად. მათივე აზრით, თუ გარე აგენტები ყიდვის დიდ ნაწილს დაიკავებენ, Amazon-მა შეიძლება პოზიცია შეცვალოს.
Walmart გარე აგენტებში გაყიდვების დამატებით არხს ხედავს. მისი მთავარი ასორტიმენტი ყოველდღიური საქონელია: სურსათი, საყოფაცხოვრებო ნივთები, ტანსაცმელი. ასეთ განმეორებით ყიდვას აგენტისთვის გადაბარება ყველაზე ადვილად შეიძლება, დაბალ ფასზე აგებულ მოვაჭრეს კი აგენტის შედარება არ აშინებს. ონლაინ ვაჭრობაში ის Amazon-ის მდევარია, ამიტომ ახალ არხში ადრე შესვლა მისთვის უფრო მომგებიანია. ოღონდ კარს საკუთარი წესებით აღებს: პროფილი, ლიმიტი და დადასტურება მისია, მყიდველთან ურთიერთობა კი მასთან რჩება.
ფასი მნიშვნელოვანია, მაგრამ განსხვავებას მარტო ის ვერ ხსნის: Walmart-საც აქვს სარეკლამო ბიზნესი. მოკლედ რომ ვთქვათ, კარს ის კეტავს, ვინც თაროთი შოულობს, და ის აღებს, ვინც აგენტში ახალ არხს ხედავს და წესებს თვითონ წერს. ერთი კითხვა კი ღიად რჩება: თუ აგენტის რჩევაში რეკლამა შევა, მყიდველი მას ნაკლებად ენდობა. Quad-ისა და Harris Poll-ის კვლევაში ამერიკელების 75%-მა ასე თქვა.
რამდენს ყიდუ ლობენ უკვე AI-ის გავლით?
ფული უკვე დიდია. eMarketer-ის პროგნოზით, აშშ-ში 2026 წელს ზოგადი დანიშნულების AI-პლატფორმების, მაგალითად ChatGPT-ის, Gemini-სა და Perplexity-ის გავლით დაახლოებით 21 მილიარდი დოლარის (ზუსტად 20,9 მილიარდის) ონლაინ შენაძენი გაკეთდება, 2029-ში კი 144 მილიარდზე მეტის.

ამ რიცხვში ითვლება შენაძენი, რომელზეც AI-პლატფორმამ გავლენა მოახდინა ან რომლის ნაწილიც თავად შეასრულა. ანუ ის ბევრად ფართოა, ვიდრე აგენტის მიერ ბოლომდე დასრულებული ყიდვა. მაღაზიების საკუთარი AI-ასისტენტები, მაგალითა დ Amazon-ის Rufus და Walmart-ის Sparky, აქ არ შედის. და მაინც, ეს აშშ-ის ონლაინ ვაჭრობის მხოლოდ 1,5%-ია.

